گفتارهای استاد معمار منتظرین
... و خدا در همین نزدیکی است

عنوان بحث : راه رسیدن به اسرار معاد

  • از ارکان آرامش داشتن باطن انسان ، ایمان به آخرت است. خدای متعال در آیه62 بقره فرموده است:«من آمن بالله و الیوم الاخر و عمل صالحا فلهم اجرهم عند ربهم  و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون »
  •  اگر کسی بخواهد خدای متعال را دوست داشته باشد ملاقات خدا ، جدای از دوستی خدای متعال نیست . مگر می شود انسان کسی را دوست داشته باشد ولی میل ملاقات او را نداشته باشد . مساله معاد به معنای ملاقات با پروردگار عالم است.
  • بیست و یک 21 آیه شریفه از قرآن کریم مساله لقاء الله را مطرح کرده است که یکی از بارزترین آیات ، آیه 110 سوره کهف است .
  • اولین مقصد ، آشنائی با خدای متعال است . هر کس می خواهد با قبر و قیامت آشنا بشود باید با خدای متعال آشنا بشود . تمام منازل قیامت منازل معرفت خداست و در دل آنها منازل معرفت نفس خوابیده است .
  • در آیه 14 اسراء آمده است :
    « اقرأ کتابک کفی بنفسک الیوم علیک حسیبا » ؛ به تعبیر این آیه شریفه اینکه انسان وجود و نفس خودش را مشاهده کند و با زوایای وجودی اش آشنا بشود کفایت می کند .
  • بهترین زمان برای مطالعه کتاب نفس،برزخ است و برزخ در این عالم بین الطلوعین است.بهترین راه مطالعه کتاب نفس،فکر کردن و تفکر است . در حالات و شرایط و نیات و عنایات حق تعالی و .. تفکر شود و البته خدای متعال هم هادی است و انسان را به تدریج در مسیر هدایت قرار می دهد .
  • در زیارت جامعه کبیره که از وجود مطهر حضرت هادی علیه السلام نقل شده است آمده است : انفسکم فی النفوس ؛ یعنی یکی از معانی معرفت نفس این است که نفس را کنار بزنیم تا بتوانیم جمال دل آرای حضرات اهل بیت علیهم السلام را مشاهده کنیم .

در روایت شریف است که :« هر کس بر محمد و آل محمد علیهم السلام صلوات بفرستد خدای متعال با تمام ذرات عالم بر او صلوات می فرستد . »

از ارکان آرام شدن و آرامش داشتن باطن انسان ، ایمان به آخرت است.اگر هم دقت شود خدای متعال در آیه مبارکه62 بقره فرموده است :
« من آمن بالله و الیوم الاخر و عمل صالحا فلهم اجرهم عند ربهم  و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون » ؛ به تعبیر این آیه شریفه کسانی که آخرت را باور کرده اند و به آن اعتقاد قلبی دارند ، دارای آرامش باطنی و درونی می باشند . از این مطلب آگاهی دارند که به زودی زود به محضر ذات اقدس اله راه خواهند یافت . ایمان به آخرت جدای از ایمان به خدای متعال نیست و اگر هم دقت شود در قرآن کریم این دو با هم به کار رفته اند .
(لیس البر ان تولوا وجوهکم قبل المشرق و المغرب و لکن البر من آمن بالله و الیوم الاخر )

این مطلب یک معمای بسیار بزرگی برای بشر است ؛ مخصوصا زمانی که جنازه ای را تشییع می کنند در درون افراد تا زمانی که او را به خاک می سپارند سوالات متعددی ایجاد می شود که الان این میت را کجا می برند؟ ، چه اتفاقاتی برای او می افتد ؟ ، روح کنار بدن می آید و بعد کجا می رود ؟ ، با روح چه می کنند ؟ ، این که می گویند شب اول قبر مگر آن عالم شب دارد ؟ ، سوالات از میت چگونه انجام می شود ؟ .... .

اولا اگر کسی بخواهد خدای متعال را دوست داشته باشد ملاقات خدا ، جدای از دوستی خدای متعال نیست . مگر می شود انسان کسی را دوست داشته باشد ولی میل ملاقات او را نداشته باشد . مساله معاد به معنای ملاقات با پروردگار عالم است و همه هم خدای متعال را ملاقات می کنند ولی تفاوت در این است که مومنین « ارحم الراحمینی » حضرت حق و کفار « اشد المعاقبینی » ذات اقدس الهی را ملاقات می کنند

بیست و یک 21 آیه شریفه از قرآن کریم مساله لقاء الله را مطرح کرده است که یکی از بارزترین آیات ، آیه 110 سوره کهف است :
« قل انما انا بشر مثلکم یوحی الی انما الهکم اله واحد فمن کان یرجو لقاء ربه فلیعمل عمل صالحا ولا یشرک بعباده ربه احدا »
این آیه شامل اسراری است و یکی از اسرار این آیه این است که شما هر موقع از شب بخواهید بیدار شوید این آیه را بخوانید که با خواندن این آیه خداوند متعال یک ملک را  مامور می کند که شما را از خواب بیدار نماید .

معرفت به خدای مهربان جدای از ملاقات خدا نیست ، و هر کس با او آشنا شد آرام آرام شوق لقاء او را پیدا خواهد کرد در ضمن محور و مقصود در معاد وجود مقدس حضرت حق است . ( ان الذی فرض علیک القرآن لرادک الی معاد )

همان کسی که ما را به این دنیا آورده است هم او هم ما را از این دنیا به سرای ابدی می برد . همان کسی که ما را خلق کرده است هم او هم ما را می میراند . از طرف همان کسی که آمده ایم به سوی او هم باز می گردیم و الان هم به سوی او در حال بازگشت هستیم . به جائی می رویم که قبلا بوده ایم . لحظه ای رفتن و بازگشت ما به سوی خدای مهربان قطع نخواهد شد . ( انا لله و انا الیه راجعون ) هیچکس لحظه ای از رجعت به سوی خدای متعال جدا نیست . منتها خدای متعال فهم مومنین و اهل ایمان را باز می کند و این را ادراک می کنند که لحظه به لحظه در حال بازگشت به سوی خدای متعال هستند ولی کفار در خواب غفلت به سر می برند و متوجه نیستند .
در روایت هم آمده است : « الناس نیام » ؛ مردم در خواب به سر می برند ، زمانی که مردند از خواب بیدار می شوند .
امامان معصوم علیهم السلام فرمودند : « الدنیا سنه و الاخره یقظه و نحن بینهما اضغاث احلام » ؛ دنیا چرت زدن و آخرت بیداری است و ما در بین این دو در حال خوابهای پریشانی هستیم . »

*** از فرمایشات مبارک امام صادق علیه السلام است که : وقتی که حضرت عزرائیل سلام الله علیه برای گرفتن جان حضرت ابراهیم علیه السلام خدمت ایشان آمدند ؛ ایشان عرض کردند چگون حبیب می خواهد جان خلیلش را بگیرد ؟ حضرت عزرائیل سلام الله علیه ادب کردند و به محضر خدای مهربان بازگشتند و این مطلب را عرض کردند . خدای مهربان به عزرائیل سلام الله علیه فرمود به ابراهیم خلیل سلام برسان و بگو چگونه خلیل از ملاقات با حبیب کراهت دارد ؟

نکته اینکه معاد ملاقات حبیب با محبوب است . مساله مردن و مساله مرگ از بهترین اتفاقاتی است که در زندگی انسان خواهد افتاد . اگر بخواهیم مساله را خوب بفهمیم در نماز ، مساله معاد را به انسان آموزش داده اند .
اولین مقصد ، آشنائی با خدای متعال است . هر کس می خواهد با قبر و قیامت آشنا بشود باید با خدای متعال آشنا بشود . تمام منازل قیامت منازل معرفت خداست و در دل آنها منازل معرفت نفس خوابیده است . حضرت علی علیه علیه السلام که جان عالم به فدای نام مبارک ایشان بشود فرمودند : در نماز وقتی سر به سجده اول می گذاریم یعنی همه از خاک هستیم . وقتی سر از سجده اول بر می داریم یعنی به عالم دنیا آمدیم . وقتی سر به سجده دوم می گذاریم یعنی به همان جائی که بودیم بر می گردیم و به تعبیری دیگر به اصل خود باز می گردیم . بین دو سجده ( فقهاء تعبیر به نام جلسه استراحت دارند ) چند لحظه ای باید توقف کرد و این چند لحظه توقف ، همان دنیا است که ما در آن حضور داریم .

اگر کسی این مطلب را خوب ادراک بکند کار و کوشش و فعالیت اضافه و بیهوده او از بین خواهد رفت و فرصت پیدا می کند اندکی بنشیند و به تماشای وجود خودش بپردازد و به آن چیزهائی که خدای متعال بار وجودی اش کرده است نگاه بکند. . حالا چرا باید بنشیند ؟ گفتند شما در عوالمی بودید که در حین آمدن به دنیا در تمام آن عوالم به شما  مطالبی یاد می دادند و فرصت برای تماشای این مطالب وجود نداشته است . حالا که به این جا رسیده اید دستور داده اند بنشینید و آن مطالب را نگاه بکنید . اگر هم دقت کنید کودک زمانی که به دنیا می آید ساعات بسیار زیادی را در خواب به سر می برود.ابتدای امر هم کودک«آن  ور، آن ور» می کند ولی مادر می ترسد .
در روایت شریف است که : « در 4 ماه اول اگر کودک هیچگونه مشکلی نداشته باشد و گریه کند در حال گفتن«لا اله الا الله» است . »

ما به این دنیا نیامده بودیم که همواره در سعی و تلاش و کوشش و کار باشیم ؛ ما سعی و تلاش و کار و کوشش می کنیم تا نیازهای دنیوی را برآورده کنیم و بعد به مساله مهمتر که تماشای جمال خویشتن و در نهایت تماشای جمال الهی است برسیم .

رسول مکرم اسلام فرمودند : مثل دنیا مثل یک مسافری است که راه افتاده است و در میان راه به یک درختی برخورد می کند و ساعاتی را در زیر سایه درخت به استراحت می پردازد و بعد که استراحتش تمام شد به ادامه راه خود می پردازد . نتیجه اینکه دنیا همان ساعاتی است که شخص مسافر زیر سایه درخت به استراحت می پردازد .

هر کس که این مطلب را خوب بفهمد که دنیا محل استراحت است یک زندگی بسیار آرامی در پیش خواهد داشت . کسانی که این مطلب را  ادراک نکنند باید دائما در حال تقلا باشند .

حضرت علی علیه االسلام در نهج البلاغه می فرمایند : انما تطلب من الدنیا ثلاث : العز ، الغنی و الاستراحه .بعد حضرت علیه السلام فرمودند :
عز من قنع ؛ عزت پیدا می کند هر کس که قانع باشد ؛ قانع یعنی اینکه هر جا هستید همان جا خوب است . قناعت به معنای نخواستن است . هر چه خدا داد بخواهید خودتان چیزی نخواهید . خودتان خدای مهربان را بخواهید . اگر خدا را خواستید چیز دیگری نمی خواهید و خدا هم ضمانت کرده است من تمام چیزهایی را که شما لازم دارید می دهم . در حدیث قدسی است که : من تمام دنیای شما را تامین می کنم شما به فکر آخرت باشید .
و من زهد استغنی ؛ هر کس که در دنیا زاهد باشد غنی و بی نیاز خواهد شد .
و من قل سعیه استراحه ؛ هر کس سعی و تلاشش کم بشود استراحتش زیاد می شود

اگر کسی بخواهد تمام مسائل مربوط به قبر و قیامت و مرگ را بداند باید با خودش مواجه بشود . ( معرفت نفس )و اگر کسی به مقام معرفت نفس برسد میوه و نتیجه آن ، شناخت و معرفت به حقیقت دنیا و برزخ و قیامت است .

حضرت علی علیه السلام فرمودند : من عرف نفسه فقد انتهی غایه کل علم و معرفه ؛
هر کس که با خویشتن خودش آشنا بشود به انتها و غایت هر علمی و هر معرفتی راه خواهد یافت .

البته برخی هم در بیان توضیح روایت من عرف نفسه فقد عرف ربه ، تعلیق به محال کردند و درست هم بیان کردند یعنی اینکه چون نمی توان خویشتن خویش را شناخت پس خدای متعال را هم نمی توان شناخت . اما زمانی محال است که بدون خدا و محبت آل محمد علیهم السلام باشد ، اما زمانی که همراه شد با محبت خدا و خوبان خدا  چون محبت نور است در باطن انسان می تابد و وجود انسان را روشن می کند و به تبع آن انسان می تواند به تمام زوایای وجودی نفس آشنا بشود .

در قرآن کریم سوره ای به نام سوره اسراء وجود دارد که در این سوره خدای متعال از ابتدا تا انتها راه و روش سیر و سلوک الهی را بیان نموده است . در این سوره آیه ای وجود دارد که برای اهل معرفت نفس بهترین چراغ راه است . در آیه 14 اسراء آمده است :
« اقرأ کتابک کفی بنفسک الیوم علیک حسیبا » ؛ به تعبیر این آیه شریفه اینکه انسان وجود و نفس خودش را مشاهده کند و با زوایای وجودی اش آشنا بشود کفایت می کند . مطلب قابل توجه این است که کلمه « اقرأ » زمانی به کار می رود که یک چیزی جایی نوشته شده است و بعد دستور می دهند که بخوان . مطلب این است که خدای متعال قبل از اینکه انسان به این عالم بیاید روی نفسش چیزهایی نوشته است و همه نوشته ها هم موجود است و معرفت نفس این است که انسان بنشیند و آنها را بخواند و اگر کسی خودش به حساب خودش رسیدگی کرد دیگر خدای متعال به حساب او رسیدگی نمیکند.خدا می داند چه اندازه کتاب داخل باطن انسان نهفته است(فیها کتب قیمه )50 هزار کتاب داخل باطن انسان قرار داده شده است و روز قیامت هم به تعبیر قرآن 50 هزار سال است
(مقداره خمسین الف سنه ) که هر سال آن یک جلد و هر جلد آن 365 صفحه نوشته دارد که همگی معرفت خدای مهربان است . پس باور معاد یک مقدمه دارد و آن شناخت و معرفت خداست و معرفت به خدای متعال هم مقدمه ای دارد که آن معرفت نفس است .
 معرفت نفس آن قدر مهم و حیاتی است که خدای متعال در آیه شریفه 21 سوره مبارکه ذاریات انسان را توبیخ می کند و می فرماید :« و فی انفسکم افلا تبصرون » ؛ ( چرا به وجود و درون خوتان نگاه نمی کنید ؟ )

 ترس از مرگ زاییده از نشناختن نفس است . کسانی که از مردن و شب اول قبر و قیامت می ترسند هنوز با خودشان آشنا نشده اند . با معرفت نفس است که ترس از مرگ تبدیل به شوق می شود .

حضرت علی علیه السلام در نهج البلاغه فرمودند : به خدا قسم شوق علی به مرگ از شوق کودک به سینه مادر بیشتر است .

فلذا کسانی که کتاب خودشان را می خوانند و به معرفت نفس راه می یابند دیگر ترس از مرگ و شب اول قبر و برزخ و قیامت ندارند
و تمام اینها برطرف می شود و ترس تبدیل به شوق به مرگ و ملاقات ذات اقدس الهی می شود . حالا مطلب این است که ما هم برای اینکه از مرگ ترس نداشته باشیم باید به مطالعه کتاب نفس خود بپردازیم و علت اینکه وقت نداریم به مطالعه کتاب نفس خود بپردازیم مشغول شدن به مطالعه کتب دیگران از بیرون وجودمان است . البته این مطلب باید بیان شود که مطالعه کتب دست نوشته بشر مفید است در صورتی که به مطالعه کتاب خودمان کمک نماید و موثر باشد . ولی زمانی که انسان کتاب نفس خودش را مطالعه کرد آن وقت است که مشاهده می کند دیگر به مطالعه کتب از بیرون نیازی نیست و همه ی آنها را ذات اقدس اله در نفس قرار داده بود .

در پی تحصیل یار ، یار در دل بوده است      حاصل تحصیل ما تحصیل حاصل بوده است

اگر هم دقت بشود در قرآن کریم آمده است : « الرحمن * علم القرآن * خلق الانسان » ؛ این مطلب به معنای « علم الانسان ما لم یعلم » است .

حالا خدای مهربان برای کسانی که به مطالعه کتاب نفس خود نپرداختند و مشغول به معرفت نفس نشدند ، یک عالمی قرار داده است به نام عالم برزخ تا آنها بنشینند و به تماشای وجود خودشان مشغول بشوند ، فلذا مرگ و مردن این گروه از انسانها دشوارتر خواهد بود .

البته اینکه گفته می شود بنشینید و کتاب نفس خود را مطالعه کنید منظور این نیست که از وقت کار و خانواده بزنید ، بلکه بهترین زمان برای مطالعه کتاب نفس ، برزخ است و برزخ در این عالم بین الطلوعین است . دقت داشته باشید از اذان مغرب تا اذان صبح ، لیل است و از اذان صبح تا طلوع آفتاب را لیله می گویند که همان برزخ است . برزخ به معنای مابین نور و ظلمت است . وقتی آفتاب طلوع کرد روز می شود . در قرآن هم قیامت به روز ( یوم ) تعبیر شده است .

بهترین راه مطالعه کتاب نفس ، فکر کردن و تفکر است . در حالات و شرایط و نیات و عنایات حق تعالی و .. تفکر شود و البته خدای متعال هم هادی است و انسان را به تدریج در مسیر هدایت قرار می دهد . ذات اقدس الهی هم در قرآن کریم تاکید میفرماید : « یا ایها الذین آمنوا علیکم انفسکم »  و در جایی دیگر از قرآن می فرماید : کسانی که خود را شناختند و به معرفت نفس رسیدند کسانی که مردم را گمراه می کنند توانایی گمراه کردن آنها را نخواهند داشت .

مطلب دیگر اینکه هر چه انسان با حضرات اهل بیت علیهم السلام دارای انس بیشتری باشد مساله معاد برای او آسانتر خواهد شد و به برکت محبت امیرالمومنین علی علیه السلام مرگ و شب اول قبر حل خواهد شد . اصل مطلب این است که ما جان می دهیم تا جمال مولا علی علیه السلام را مشاهده کنیم . حضرت علی علیه السلام فرمودند : من یمت یرنی .  

یک نکته که باید به آن توجه شود این است که در زیارت جامعه کبیره که از وجود مطهر حضرت هادی علیه السلام نقل شده است آمده است : انفسکم فی النفوس ؛ یعنی یکی از معانی معرفت نفس این است که نفس را کنار بزنیم تا بتوانیم جمال دل آرای حضرات اهل بیت علیهم السلام را مشاهده کنیم . باید نفس و درون خود را کنار بزنیم تا بتوانیم به حضرت مهدی علیه السلام راه یابیم . کسانی که دنبال ظهور هستند بدانند ، ظهور حضرت حجت علیه السلام مربوط به بیرون نیست بلکه مربوط به درون است و اگر هم چیزی از بیرون وجود داشته باشد منشا آن در باطن و درون انسان است . در روایت هم آمده است : القلب حرم الله ؛ اگر دقت شود به این نتیجه می رسیم که اولیای خدا و حضرات اهل بیت علیهم السلام همگی در محضر خدا هستند و خدا هم در قلب و باطن ماست ، پس در نهایت برای رسیدن به لقای خدا و خوبان خدا باید نفس را کنار زد و به تماشای باطن خویشتن مشغول بشویم .

حافظ هم می گوید :

اگر از وسوسه نفس و هوی دور شوی             بی شکی ره ببری در حرم دیدارش

در نهایت اینکه راهی را که باید برویم ، زودتر برویم و به تبعیت از فرمایش رسول مکرم اسلام که فرمودند : موتوا قبل ان تموتوا به معرفت نفس و مطالعه باطن خویشتن بپردازیم تا به موت راه پیدا کنیم .

 

 

 


برچسب‌ها: آرامش در قرآن, معمار منتظرین, اسرار معاد
شنبه ۱ مهر ۱۳٩۱ .:. ۳:۳٢ ‎ب.ظ .:. حسین نظرات ()
درباره وبلاگ

ادخلوها بسلام آمنین .... یاعلی
نويسندگان
امکانات وب

طراح قالب
ثامن تـــم